Experimenteren met vertrouwen

Wat gebeurt er als we écht ruimte krijgen?

Wat gebeurt er als vertrouwen niet iets is wat je moet verdienen, maar iets wat je krijgt?
En wat doet dat met mensen, met professionals, met ervaringsdeskundigen, met inwoners als die ruimte er daadwerkelijk is?

In deze vijfde aflevering van Tussen de regels door staat één vraag centraal:
wat gebeurt er als we stoppen met controleren en beginnen met vertrouwen?

Ria Toering werkt bij de gemeente Súdwest-Fryslân als ervaringsdeskundige. Zij ondersteunt mensen bij het aanvragen van bijstand en minimaregelingen. Dat doet zij in een betaalde functie, op locatie, waar inwoners terechtkunnen met hun vragen over inkomensondersteuning. Naast individuele ondersteuning zet Ria zich in om mensen te bereiken die recht hebben op ondersteuning, maar die die weg niet vanzelf vinden. Dit doet zij onder andere via presentaties, lokale media en sociale platforms. Ria vertelt dat, ondanks pogingen om laagdrempelig te werken, mensen in dorpen vaak terughoudend zijn om hulp te vragen, uit angst om gezien te worden. Binnen haar functie ervaart zij veel ruimte om haar ervaringskennis daadwerkelijk in te zetten en van betekenis te zijn.

Indra Damwijk werkt bij de gemeente Amsterdam als jobcoach voor jongeren en als projectleider. Haar werk richt zich vooral op jongeren en volwassenen met psychische kwetsbaarheid, die ondersteuning nodig hebben richting werk. Als projectleider houdt zij zich bezig met het organiseren en managen van het traject, terwijl zij als jobcoach zelf ook een eigen caseload heeft. Hierdoor staat zij in direct contact met de mensen die zij begeleidt.

In gesprek met Indra Damwijk en Ria Toering verkennen we hoe ruimte in de uitvoering doorwerkt tot in de leefwereld. Niet als abstract beleidsbegrip, maar als dagelijkse praktijk. In spreekkamers, op locatie, in dorpen waar hulp vragen vaak onzichtbaar blijft. En in de spanning tussen professionele verantwoordelijkheid en menselijke nabijheid.

Ruimte is nooit vrijblijvend

In het gesprek wordt al snel duidelijk: ruimte krijgen is geen vrijbrief.
Ruimte brengt verantwoordelijkheid met zich mee.

Indra verwoordt het scherp wanneer zij zegt dat als zij zelf niet de ruimte krijgt om ruimte te geven, haar kandidaat die ruimte ook niet zal voelen. Vertrouwen werkt door — of juist niet — via degene die het systeem vertegenwoordigt.

Professionele ruimte blijkt daarmee niet alleen een organisatorische randvoorwaarde, maar een relationele. Het bepaalt of iemand zich veilig genoeg voelt om hulp te vragen, om zichzelf te laten zien, om eerlijk te zijn over wat er speelt.

Ervaringskennis in de praktijk

Ria vertelt hoe zij als ervaringsdeskundige, betaald en op locatie, mensen ondersteunt bij het aanvragen van bijstand en minimaregelingen. Juist in dorpen waar gezien worden als “iemand die hulp nodig heeft” nog steeds zwaar weegt.

Haar rol is helder afgebakend: zij beslist niet over rechtmatigheid, maar begeleidt mensen door processen die voor velen onoverzichtelijk en belastend zijn. Dat onderscheid is essentieel. Niet alles hoeft door één persoon gedaan te worden, juist het samenwerken in verschillende rollen maakt de uitvoering menselijker.

Rollen, grenzen en vakmanschap

Een belangrijke vraag in deze aflevering is:
waar ligt de grens van wat een ervaringsdeskundige kan en moet doen?

Indra is daar helder over. Ervaringskennis is van grote waarde, maar uitvoering vraagt ook om opleiding, vaardigheden en mandaat. Dat betekent niet dat ervaringsdeskundigen minder zouden zijn, het betekent dat vakmanschap vele vormen kent.

De kracht zit in het erkennen van ieders positie. En in het samenwerken vanuit evenwaardige perspectieven, zonder dat één vorm van kennis automatisch leidend is.

Kwetsbaarheid als professionele kracht

Gaandeweg raakt het gesprek aan iets fundamentelers: het vermogen van professionals om te zeggen “deze kennis heb ik niet”. Niet als falen, maar als beginpunt.

Kwetsbaarheid wordt hier zichtbaar als een vorm van vakmanschap. Het vraagt moed om te groeien, om ruimte te maken voor andere kennisbronnen en om samen te zoeken naar betere manieren van werken.

Vertrouwen vraagt tijd

Zowel Ria als Indra benadrukken dat verandering tijd nodig heeft.
Ruimte ontstaat in herhaling, in oefenen, in mogen proberen en mogen bijstellen.

Vertrouwen groeit waar leidinggevenden ruimte faciliteren, waar teams samen reflecteren, en waar ervaringskennis structureel onderdeel is van het werk.

Geen blauwdruk, wel beweging

Deze aflevering is een zoektocht en een gesprek dat laat zien dat experimenteren met vertrouwen niet betekent dat alles kan, maar dat er meer kan dan we vaak denken, als we bereid zijn om ruimte te maken.

🎧 Beluister of bekijk aflevering 5 van Tussen de regels door
👉 via Spotify
👉 via YouTube – @EAPNNederland

Quinta Ansem, voorzitter European Anti Poverty Network Nederland