Iedereen weet iets wat een ander nog niet weet
Aflevering 6 van Tussen de regels door
Er is genoeg energie voor iedereen en toch zetten mensen hun verwarming op dertien graden uit angst voor de eindafrekening.
In deze aflevering van Tussen de regels door wordt verkend wat er gebeurt wanneer ervaringskennis, wetenschap en systeemkennis elkaar wel of juist niet ontmoeten. Niet als abstracte kennisbronnen, maar als manieren van kijken die direct doorwerken in beleid, uitvoering en dagelijks leven.
Wanneer ervaringskennis ruis wordt
Al vroeg in het gesprek komt de vraag op wanneer ervaringskennis ruis wordt in plaats van inzicht.
In het gesprek wordt zichtbaar dat ruis ontstaat wanneer ervaringen niet worden ontvangen als volwaardige kennis. Wanneer er wel wordt gehoord, maar niet geluisterd. Wanneer verhalen blijven liggen, zonder dat er iets mee gebeurt.
Ruis zit dan niet in de bron, maar in de ontvangst.
Energiearmoede of energie-onrechtvaardigheid?
Een belangrijk thema in deze aflevering is de manier waarop we spreken over energie en armoede. De term energiearmoede suggereert een tekort aan energie, terwijl in het gesprek wordt benadrukt dat het probleem vooral zit in verdeling en toegang.
Er is energie genoeg.
Maar niet iedereen profiteert ervan.
Mensen met een dunne portemonnee wonen vaker in slecht geïsoleerde huizen, met verouderde apparatuur, en betalen daardoor structureel meer. Tegelijkertijd zijn verduurzamingsmaatregelen vooral bereikbaar voor mensen die al financiële ruimte hebben. Zo dreigt de energietransitie bestaande ongelijkheden te verdiepen in plaats van te verkleinen.
Wie het hardst ondersteuning nodig heeft, staat vaak het langst achteraan.
Wetenschap, praktijk en de leefwereld
In het gesprek komt naar voren hoe wetenschap en praktijk elkaar soms mislopen. Niet uit onwil, maar doordat kennis gefragmenteerd wordt benaderd. Onderzoek richt zich op onderdelen — energie, klimaat, woning — terwijl de leefwereld alles tegelijk raakt.
Juist daar laat ervaringskennis haar waarde zien. Niet als tegenhanger van wetenschap, maar als verbindende laag. Zij maakt zichtbaar hoe plannen landen in het dagelijks leven, waar ze wringen en waarom goedbedoelde oplossingen soms niet werken.
Niet omdat ze technisch onjuist zijn, maar omdat ze onvoldoende aansluiten bij de realiteit van mensen.
De metafoor van de driepoot
Gaandeweg ontstaat in het gesprek een beeld dat blijft hangen: kennis als een driepoot.
Ervaringskennis, wetenschap en systeem- en uitvoeringskennis zijn geen hiërarchie, maar evenwaardige poten. Zodra één poot korter wordt gemaakt, raakt het geheel uit balans.
Evenwaardigheid betekent hier niet dat elke bron altijd evenveel gewicht heeft, maar dat steeds opnieuw wordt gekeken welke kennis in deze context nodig is. Soms vraagt een vraagstuk meer wetenschappelijke verdieping, soms juist meer ervaringskennis.
Dat vraagt om afstemming, niet om rangorde.
Erkennen doet ook iets met mensen
Een belangrijk inzicht uit het gesprek is dat erkenning van ervaringskennis niet alleen iets doet op systeemniveau, maar ook op menselijk niveau. Ervaringskennis komt vaak voort uit levenservaringen waarin eigenwaarde onder druk heeft gestaan.
Wanneer die kennis wordt erkend als wijsheid, gebeurt er meer dan beleidsverbetering alleen.
Het herstelt iets.
Het laat zien dat iemand ertoe doet.
Dat maakt ervaringskennis niet alleen functioneel, maar ook relationeel van waarde.
Geen blauwdruk, wel beweging
Deze aflevering biedt geen pasklare oplossingen.
Het is een zoektocht.
Een gesprek dat laat zien dat iedereen iets weet wat een ander nog niet weet.
En dat echte vooruitgang begint waar we stoppen met afvinken en beginnen met verbinden.
Niet door één kennisbron leidend te maken.
Maar door samen te kijken wat hier, nu, het meest nodig is.
🎧 Beluister of bekijk aflevering 6 van Tussen de regels door
👉 via Spotify
👉 via YouTube – @EAPNNederland
Quinta Ansem, voorzitter European Anti Poverty Network Nederland