Niet over ons, niet onder ons, maar met ons
In deze aflevering van Tussen de regels door gaat Quinta Ansem in gesprek met Nikki Scholten en Sonja Leemkuil.
Nikki Scholten werkt als strategisch adviseur ketenversterking bij het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. In haar werk richt zij zich op het versterken van samenwerking binnen beleidsketens, met een expliciete focus op het betrekken van de mensen om wie het beleid gaat. Zelf spreekt zij over praktijkgericht werken.
Met ‘de keten’ bedoelt zij onder meer de samenwerking tussen organisaties die betrokken zijn bij de Participatiewet in Balans, zoals de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, Sociaal Werk Nederland, Divosa, de Landelijke Cliëntenraad en European Anti Poverty Network Nederland. Op verschillende beleidsterreinen adviseert zij over hoe samenwerking zo kan worden ingericht dat ervaringskennis daadwerkelijk een plek krijgt.
Sonja Leemkuil was ruim twintig jaar secretaris van de cliëntenraad in Brummen, later doorontwikkeld tot adviesraad sociaal domein. Vanuit die rol heeft zij uitgebreide kennis opgebouwd over de Participatiewet, de Jeugdwet en de Wmo. Daarnaast is zij al jarenlang actief binnen European Anti Poverty Network Nederland.
Zij begon als Nederlands delegatielid bij de People Experiencing Poverty-bijeenkomsten en is tegenwoordig namens EAPN Nederland lid van de Europese Inclusion Strategic Group bij European Anti Poverty Network in Brussel. Ook was zij betrokken bij de organisatie van meerdere lokale armoedeconferenties en bij projecten zoals KEUS.
Aflevering 4 van Tussen de regels door
Soms hoor je in een gesprek geen losse quotes die je wilt uitlichten, maar een lijn die zich langzaam ontvouwt.
Een gezamenlijke beweging, waarin woorden elkaar aanvullen en verdiepen.
In deze aflevering van Tussen de regels door gebeurde precies dat.
In het gesprek met Nikki Scholten en Sonja Leemkuil werd steeds duidelijker waar het werkelijk om draait als we spreken over ervaringskennis: niet om momenten, maar om relaties.
Van ad hoc naar structureel
Nikki verwoordt het scherp wanneer zij terugkomt op hoe ervaringskennis vaak wordt ingezet. In essentie zegt zij: het gaat niet om af en toe iemand bevragen of “even meenemen”, maar om het aangaan van een structurele samenwerking waarin je bewust investeert in de relatie.
Dat vraagt iets fundamenteels anders van organisaties.
- Niet sneller, maar trager.
- Niet efficiënter, maar zorgvuldiger.
En vooral: vooraf eerlijk zijn over de plek die er is, of juist nog niet is, voor de inbreng van mensen.
Voorzichtigheid als verantwoordelijkheid
Sonja brengt in het gesprek een belangrijk tegenwicht aan het idee dat “meer ervaringskennis” automatisch beter is. Zij benadrukt hoe belangrijk het is om voorzichtig te zijn met verwachtingen. Niet iedereen kan of hoeft meteen alles te kunnen.
Voorzichtigheid betekent hier niet terughoudendheid, maar ruimte geven om te groeien.
- Stap voor stap.
- Met uitleg over hoe beleid werkt.
- Met aandacht voor taal, tempo en context.
Pas dan kan iemand werkelijk meedoen, in plaats van zich verloren te voelen in een wereld die niet de hunne is.
Vertrouwen als voorwaarde
Beiden raken aan hetzelfde fundament: vertrouwen.
Nikki beschrijft hoe mensen pas echt tot bloei komen wanneer zij voelen dat er vertrouwen in hen is, dat hun bijdrage ertoe doet. Sonja herkent dat vanuit haar jarenlange ervaring in cliëntenraden en lokale initiatieven.
Vertrouwen is geen abstract begrip in dit gesprek.
Het is tastbaar. Het zit in serieus genomen worden. In uitleg krijgen.
In weten dat je inzet niet voor niets is, ook als niet alles wordt overgenomen.
Participatie is geen vinkje
Op meerdere momenten wordt uitgesproken dat participatie geen afstreeplijst mag zijn. Nikki benoemt hoe vaak wordt onderschat wat er werkelijk nodig is om mensen evenwaardig te betrekken. Als er aan de voorkant geen echte ruimte is, stelt zij, moet je je afvragen of je het wel moet doen.
Dat is een ongemakkelijke waarheid. Maar wel een noodzakelijke omdat mensen echt wel voelen wanneer zij er toe doen of wanneer ze een vinkje zijn.
Waar beleid mensen raakt
Sonja brengt het gesprek steeds terug naar de praktijk. Naar de kleine dingen die grote impact hebben. Zij laat zien hoe signalen uit de leefwereld — soms ogenschijnlijk banaal — laten zien waar beleid wringt.
Niet door dikke rapporten, maar door te luisteren.
Door mensen tijd en ruimte te geven om te vertellen wat er écht speelt.
En door die signalen serieus te nemen als kennis, niet als emotie.
De mens is nooit één rol
Nikki benoemt expliciet hoe beleid mensen te vaak reduceert tot één identiteit: cliënt, inburgeraar, uitkeringsgerechtigde. Terwijl ieder mens meerdere rollen tegelijk draagt, ouder, werknemer, buur, vrijwilliger, mens.
Zolang we die gelaagdheid niet meenemen, blijft aansluiting onmogelijk.
Ervaringskennis helpt juist om dat bredere mensbeeld weer zichtbaar te maken.
Met ons
Aan het einde van het gesprek zegt Sonja iets wat blijft hangen, niet als quote, maar als houding. In essentie roept zij beleidsmakers op om het niet te ingewikkeld te maken: begin, doe het samen, en geef mensen de kans om te groeien.
Niet over mensen.
Niet onder mensen.
Maar met elkaar.
En dat is volgens mij de kern van deze aflevering:
dat echte verandering begint waar we bereid zijn het tempo aan te passen aan de mens.
Schrijf je in op ons YouTube-kanaal [@EAPNNederland]
of volg ons via Spotify:
Quinta Ansem, voorzitter European Anti Poverty Network Nederland